حذف سربازی


متأسفانه حاکم بودن دیدگاه امنیتی بر ذهن بسیاری از مسئولان این حوزه چشم آن‌ها را بر واقعیت‌ها بسته است و تصور می‌کنند هرکس از حذف سربازی اجباری سخن می‌گوید در جهت تضعیف قوای نظامی مملکت گام برمی‌دارد.

فواید سربازی

چرا سربازی اجباری یک معضل است؟ دو سال خدمت سربازی اجباری در ایران دارای فوایدی است که برخی از آن‌ها عبارتند از:

  • آشنایی نسبی جوانان با تاکتیک‌های رزمی و کار با سلاح‌های انفرادی که در مواقع تهاجم بیگانگان به کشور این آشنایی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

  • دوری از خانواده مخصوصاً در دوران آموزشی که می‌تواند استقلال فرد را تقویت کند.

  • تمرین‌های سخت بدنی (در دوره آموزشی) که انجام آن‌ها توسط فرد، او را در برابر مشکلات صبور و آبدیده می‌کند و او را از تنبلی دور می‌کند.

  • به نظم در آمدن زندگی؛ دو سال سحرخیزی می‌تواند مقدمه‌ی خوبی برای ادامه این رویه در طول زندگی باشد.

آسیب‌ها و مضرات سربازی

در کنار این فواید، این دوره دو ساله دارای آسیب‌های فراوانی است که فواید نیم بند فوق در کنار آن‌ها رنگ می‌بازند و سربازی را به یک معضل تبدیل می‌کنند:

  1. بالا رفتن سن ازدواج که به کرات از آن صحبت شده است.
    یک جفت جوان دختر و پسر را در سال آخر دبیرستان درنظر بگیرید. دختر جوان فقط دغدغه کنکور دارد. پس از قبولی وارد دانشگاه می‌شود. نقش اجتماعی او نقش انفعالی و انتظار است یعنی از این پس منظر می‌ماند که آن جوان پسر به خواستگاری او بیاید تا زندگی شکل جدیدی به خود بگیرد.
    اما پسر جوان با نگرانی از این که اگر در کنکور قبول نشود باید به سربازی برود در جلسه امتحانات پیش دانشگاهی و کنکور شرکت می‌کند و عموماً یک واحد درسی را نگه می‌دارد که اگر در دانشگاه قبول نشد بابت آن به سربازی نرود؛ این اقدام یعنی تعلیق زندگی به مدت یک سال؛ اگر هرسال فقط دویست هزار جوان چنین تعلیق یک ساله‌ای را به خود تحمیل کنند می‌شود حدود دویست هزار سال هدر رفته. این پسر جوان که به دلیل نقش کنش‌گری و فعال اجتماعی خود در امر پیش قدمی برای تشکیل خانواده همواره یک نگرانی برای آماده شدن جهت این ماراتن چهار وجهی «خدمت سربازی، ادامه تحصیل در دانشگاه، اشتغال و در نهایت تشکیل خانواده » را دارد پس از سربازی به سختی در دانشگاه دوردستی قبول شده و سخت‌تر از آن یک شغل پیدا می-کند؛ تا طی کردن این فرایند از سوی پسر جوان، دختر جوان تحصیلات خود را پایان داده و اشتغال پیدا کرده و دیگر «هم­کفو» آن پسر جوان محسوب نمی‌شود.

  2. احساس تحقیر شدن شدید که در اکثر قریب به اتفاق سربازان دیده می‌شود.
    ناکارآمدی بهره‌گیری از سرباز در منازعات امروز و آینده برکسی پوشیده نیست. اما از آن تأسف بارتر این که عمده‌ای از جوانان در خدمت سربازی، در مشاغل دفاعی و رزمی یا پشتیبانی خدمت نمی‌کنند بلکه درگیر مشاغل خدماتی می‌شوند که به هیچ وجه مقرون به صرفه نیست. از حیث فرهنگی، علمی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی اصلاً مقرون به صرفه نیست که دوسال از بهترین مقاطع عمر یک جوان در آبدارخانه، آشپزخانه، انبار، تعمیرگاه و ... پادگان‌ها صرف شود.

  3. احساس بیهودگی، اتلاف وقت و بطالت در بین نیروها.
    خسارت منابع انسانی عمومی در این خصوص غیر قابل برآورد است به ویژه عقب ماندگی گسترده فرد در زندگی آتی خود. خیلی از جوانان اروپایی که در کشور خود از بهترین امکانات برخوردارند به سربازی نمی‌روند ولی جوانان ما به خاطر امکاناتی که نداشته‌اند باید 2سال دین خود را ادعا کننند تا مرد شوند.

  4. حقوق کم سربازان.
    حقوق یک سرباز دیپلمه مجرد ماهانه 6 هزار تومان است! دیده شده است که هزینه رفت و آمد برخی از چنین سربازهایی در ماه 40 هزار تومان است. یعنی نه تنها این سرباز به خاطر خدمت خود مزدی دریافت نمی‌کند بلکه باید ماهانه 34 هزار تومان از جیب خود یا خانواده‌اش پرداخت کند! یک سرباز لیسانسه‌ی متأهل که به طور معمول بیشترین مبلغ حقوق را دارد دریافتی او در حدود ماهانه 34 هزار تومان است. اگر متأهل بودن او را در نظر بگیریم، این مبلغ به یک شوخی شبیه است. این مبلغ را باید در کنار این واقعیت قرار داد که این فرد به علت سرباز بودن، امکان اشتغال و کسب درآمد از راهی دیگر را نیز ندارد تا بتواند عائله خود را تأمین کند.

  5. آشنایی با مفاسد در پادگان.
    مصرف مشروبات الکلی، استعمال حشیش، خال‌کوبی، قماربازی و... از جمله مفاسدی است که در محیط پادگان‌ها به راحتی صورت می‌گیرد.

  6. آشنایی با فوت و فن در رفتن از زیر کار.
    به علت انگیزه نداشتن سربازان در انجام وظایف خود، آن‌ها در دوران سربازی به تدریج با فوت و فن‌های شانه خالی کردن از انجام وظایف خود آشنا می‌شوند و متأسفانه این آشنایی به صورت یک خصلت در آن‌ها باقی می ماند؛ کارمندانی که از خدمت سربازی معاف شده‌اند به نسبت کارمندانی که دوران سربازی را گذرانده‌اند وجدان کاری و وظیفه شناسی بیشتری دارند.

  7. ناکافی بودن تعلیمات دوره آموزشی.
    در حوزه نظامی، جنس تهدید کاملاً تغییر کرده است. جنگ نفت میان عراق و آمریکا بر سر اشغال کویت در سال 1369، جنگ سلطه در اشغال عراق از سوی بلوک آنگلوصهیون به رهبری آمریکا در سال 1382 و همچنین منازعه حزب الله لبنان و رژیم صهیونیستی در تابستان 1385 نشان داد که عصر استفاده از سرباز عمومی و غیر متخصص و اجباری گذشته است. عصر جنگ‌های سایبرنتیک، تهدیدهای نرم و نیمه سخت و سخت، منازعات پرشتاب و پرشدت عمیقاً محتاج نیروهای مسلح حرفه‌ایست.

  8. تحمیل هزینه بدون بازده به کشور.
    بی انگیزگی و نا آشنایی سرباز با فنون رزم را در نظر بگیرید، از سوی دیگر هزینه‌ای را که دولت برای نگهداری چنین سربازی در پادگان‌ها متحمل می‌شود هم در نظر بگیرید. اگر حداقل هزینه‌ای که دولت برای یک سرباز پرداخت می‌کند روزانه هزار تومان هزینه خوراک او باشد، می‌شود ماهانه 30 هزار تومان و در یک دوره 20 ماهه، 600 هزار تومان. این رقم را در تعداد کل سربازان کشور که ضرب کنیم رقم بالایی خواهد شد که صرف چیزی شده است که هیچ بازدهی ندارد. تازه ما این رقم را به صورت حداقلی حساب کردیم.

  9. ناراضی تراشی از نظام و اسلام.
    به علت رفتار بد مقامات مافوق با سربازان و انتساب آن‌ها در نظر سربازان به جمهوری اسلامی از یک سو و ضعف تحلیل سربازان از طرف دیگر، خدمت سربازی به کارخانه ناراضی تراشی و دشمن تراشی برای جمهوری اسلامی تبدیل شده است. 

نتیجه

  • دوره آموزشی باید وجود داشته باشد ولی نه به  صورت فعلی. بلکه باید برای پربار کردن و کاربردی کردن مفاد آموزشی آن برنامه ریزی شود.

  • کهنه بودن سیستم سربازی.
    سربازگیری به روش فعلی حدود 70 سال قدمت دارد ومربوط به دوره‌ای خاص اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی ایران است. عصر فئودالیسم و عبور به سوی شبه بورژوازی پهلوی، شاید می‌توانست توجیه‌گر نظام سربازگیری اجباری باشد اما تکامل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی امروز ایران و جهان چنین سیستمی را ناکارآمد کرده است. بسیاری از قوانین و مقررات فعلی خدمت وظیفه به جای مانده از زمان رضاخان می‌باشد که طبعاً مطابق با شرایط و نیازهای آن زمان طراحی و اجرا شده‌اند که منطقاً با گذشت زمان طولانی و تغیر شرایط لزومی به وجود این مقررات نیست. یکی دیگر از دلایل ناکارآمدی و قدیمی بودن این قوانین و مقررات احساس جمعی مردم است که به شکل دوری کردن، فراری بودن و اکراه از اعزام به سربازی نمودار شده است.

  • کشوری که 10 میلیون بسیجی و نیروی داوطلب دارد چگونه در یک موازی‌کاری آشکار در یک موضع، دوگروه عمده منابع انسانی خود را هزینه می‌کند. در هر منازعه‌ی نظامی آینده، اگر تنها یک میلیون بسیجی در صحنه حاضر شود به راحتی می‌توان تهدیدی در حد تهدید متعارف «ناتو» را خنثی کرد.

  • پیشنهاد می‌شود اهداف سربازی دقیقا" مشخص شود و برسی شود آیا رسیدن به این اهداف واقعا" به دو سال زمان نیاز دارد؟

سایر منابع

 



فهرست منابع مرتبط
  جستجو     

عنوانآدرستوصیفتاریخموضوع مرتبط
خريد خدمت سربازي، 10 ميليون توماننمایشرئيس سازمان نظام وظيفه عمومي، هزينه خريد خدمت سربازي براي مشمولان خارج از كشور را تا پايان سال جاري 5 ميليون تومان اعلام و اظهار كرد: براساس اصلاحي كه در تعرفه صدور كارت معافيت صورت گرفته است، اين رقم در صورت تصويب در سال آينده به 10 ميليون تومان افزايش مي‌يابد. محمدجواد زاده‌كمند در حاشيه مراسم گشايش نخستين مركز شبانه‌روزي رسيدگي به امور ايرانيان خارج از كشور در پاسخ به «جام‌جم» افزود: سازمان نظام وظيفه عمومي به دليل زياد بودن تعداد آن دسته از مشمولان نظام وظيفه كه در خارج از كشور به سر مي‌برند، طبق ضوابط ابلاغ شده از سوي ستاد كل نيروهاي مسلح و تصويب فرمانده معظم كل قوا، تصميماتي اتخاذ كرد. به گفته او، مشمولان ايراني مقيم خارج از كشور كه قبل از پايان اسفند 1382 از كشور خارج شده و حداقل 2 سال اقامت و سكونت پس از 13 سالگي در خارج داشته‌اند، براي ورود به ايران هيچ مشكلي ندارند و اين افراد مي‌توانند تا پايان سال 1390، سالي يك بار به ايران سفر كنند و حداكثر نيز 3 ماه در كشور اقامت داشته باشند. رئيس سازمان نظام وظيفه عمومي افزود: اين گروه از مشمولان در عين حال مي‌توانند با پرداخت 5 ميليون تومان كارت معافيت نيز دريافت كنند. آن دسته از مشمولاني هم كه تا پايان شهريور 1385 از كشور خارج شده و مشغول تحصيل در مراكز آموزش عالي مورد تاييد وزارت علوم يا بهداشت و درمان هستند نيز مي‌توانند تا پايان زمان تحصيلات، سالانه 2 بار و حداكثر 3 ماه داخل كشور تردد داشته باشند. به گفته زاده‌كمند، تاكنون بسياري از واجدان شرايط از اين تسهيلات استفاده كرده‌اند و اين روند همچنان ادامه دارد.2010.03.16حذف سربازی
حذف سربازی - مشق زندگي در دوره سربازينمایشاز يکي از سربازها که مي گويد ۱۳ ماه از سربازي اش را گذرانده درباره ثمرات اين مدت و تاثيري که در زندگي اش داشته مي پرسم با لبخندي که به تلخي مي زند جواب مي دهد. چه ثمري؟ فقط يک سال از عمرم به بطالت گذشته و از کار و زندگي ام افتاده ام. واقعا نمي دانم چه دليلي دارد که نزديک به ۲ سال جوانان عمرشان را در پادگان ها بگذرانند. اگر بحث آموزش هاي نظامي براي دفاع از کشور است که اين آموزش ها فقط ۳ ماه طول کشيد و بعد از آن به نظرم دليلي براي ادامه خدمت سربازي وجود ندارد. قبل از سربازي کار فني مي کردم و اگر اين يک سال به کارم ادامه داده بودم الان کلي پس انداز داشتم.شما بگوييد بعد از سربازي، چه کسي مبلغي مي دهد تا من ازدواج کنم و تشکيل خانواده بدهم. پس اين دوران نه تنها هيچ فايده اي برايم ندارد بلکه ۲ سال از بهترين دوران جواني مان را به هدر مي دهد. سردار محمدجواد زاده کمند رئيس سازمان وظيفه عمومي نيروي انتظامي نظر ديگري دارد. سردار زاده کمند گذراندن دوران خدمت سربازي را داراي دو دستاورد مهم مي داند؛ دستاوردهاي ملي و فردي و اجتماعي. وي ابتدا با تاکيد بر اين نکته که طبق قانون دفاع از استقلال، تماميت ارضي نظام جمهوري اسلامي و جان و مال و ناموس مردم ايران در قالب خدمت سربازي براي هر فرد ذکور ايراني واجب است مي گويد: هدف اصلي خدمت سربازي اين موضوع است و آموزش هاي ما نيز ابتدا براي تحقق اين موضوع است. در همين راستا و براي تحقق اهداف ملي خدمت سربازي از سربازان براي توسعه و حفظ امنيت کشور در مقابل دشمنان داخلي و خارجي و ايجاد و توسعه نظم و امنيت اجتماعي کشور در زمان صلح استفاده مي شود.وي ديگر دستاورد ملي خدمت سربازي را حضور بيش از ۴۰ هزار سرباز متخصص در مشاغل تخصصي در قالب صنعت، تعاون و تعليم و تربيت مي داند. سربازاني که نقش مهمي نيز در پروژه هاي تحقيقاتي و پژوهشي داشته و دارند. رئيس سازمان وظيفه عمومي در اين باره مي گويد: جواناني که از فرصت هاي موجود در سربازي به خوبي استفاده کنند، دستاوردهاي اين دوران را نيز کسب خواهند کرد، چرا که بر اين باوريم دوران سربازي باعث افزايش تحمل جوانان در برابر مشکلات مي شود و جوان به دليل آب ديده شدن در سختي ها و مشکلات، بعد از سربازي راحت تر از ديگران مي تواند مشکلات را تحمل کند.هم چنين نبايد از آموزش هايي که سربازان در حين خدمت مي بينند غافل شد. جوانان در طول اين مدت مهارت هاي گوناگوني را ياد مي گيرند مانند آموزش هاي فني و حرفه اي. وي در ادامه آشنايي با واقعيت هاي اجتماعي را از ديگر دستاوردهاي دوران سربازي مي داند چرا که در اين دوران فرد در کنار قوميت هاي مختلف قرار مي گيرد و با فرهنگ ها و شخصيت هاي مختلف آشنا مي شود.هم چنين جوانان بعد از دوران سربازي با اعتماد به نفس بيشتري پا به اجتماع مي گذارند چون طي اين دوران توانمندي هايي به دست مي آورند که در مدرسه، دانشگاه و خانواده قادر به کسبشان نيستند.وي جامعه پذيري، فرهنگ سازي و شهروندسازي را از جمله اين توانمندي ها عنوان مي کند و مي گويد: کسب اين توانمندي ها تنها با طي دوران آموزشي مقدور نيست و بخشي از آن در حين خدمت کسب مي شود. جواد آرين منش نماينده مردم مشهد و عضو کميسيون فرهنگي مجلس نيز مي گويد: تاثير سربازي در افراد مختلف متفاوت است. مثلا جواني که پيش از اعزام به سربازي در خانواده منظمي رشد کرده باشد دوران سربازي تاثير چنداني در او ندارد و مسائلي که گذراندن سربازي به ديگر جوانان مي آموزد قبلا در وجودش نهادينه شده است. اما برخي افراد که قيد و بندي در زندگي ندارند و طرز صحيح استفاده را از وقتشان نياموخته اند سربازي مي تواند تاثير خوبي بر آن ها داشته باشد.2010.03.01حذف سربازی
معافيت سربازي براي مشمولان اقشار آسيب پذير نمایش

سردار زاده کمندسردار زاده کمند گفت: در صورت تأييد طرح تغيير قانون وظيفه عمومي براي مشمولان ايثارگران و اقشار آسيب پذير جامعه معافيتهايي پيش بيني شده است.رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا در گفتگو با برنا با بيان اين مطلب افزود: در آخرين تغييراتي که در قانون خدمت وظيفه عمومي سربازي وجود دارد، طرح اصلاح برخي از موارد خدمت وظيفه عمومي براي مشمولان است.زاده کمند در ادامه افزود: هنوز سير مراحل نهايي و تصويب و ابلاغ اين تغييرات طي نشده است و آخرين جلسه براي موارد باقي مانده براي طرح حدود چهار هفته گذشته برگزار شد و در تاريخ 21 مهر اين موارد تقديم شواري نگهبان شده است که تا چند روز آينده شوراي نگهبان اعلام نظر خواهد کرد.وي به 70 ماده تغييرات قانون وظيفه عمومي بعد از اعلام نظر شوراي نگهبان اشاره کرد و گفت: در صورت تأييد اين طرح قطعاً تغييرات زيادي در قانون وظيفه عمومي براي مشمولان از جمله مدت زمان طول سربازي، فرصتهاي يک ساله تحصيلي براي دانشجويان و معافيتهاي ايثارگران و اقشار آسيب پذير جامعه پيش بيني شده و نيز تسهيلاتي براي سربازان متأهل در نزديکترين يگان استان محل زندگي خدمت در نظر گرفته شده است.

2009.11.08حذف سربازی
ابطال 4300 پرونده معافیت سربازی نمایشرئیس سازمان وظیفه عمومی اعلام كرد: 4300 پرونده معافیت پس از بررسی و تائید سازمان مبنی بر جعل و فریب افراد برای گرفتن معافیت پزشكی و كفالت معافیت آنها ابطال شد. به گزارش شبكه خبر، سردار محمدجواد زاده كمند درباره برخورد با مشمولانی كه با جعل و سوء استفاده معافیت می گیرند، گفت: طبق ماده 43، سازمان وظیفه عمومی اختیار دارد كه هر زمان احساس كرد فردی با جعل، فریب و خلاف قانون اقدام به گرفتن معافیت پزشكی و كفالت كرده است پرونده او مورد رسیدگی قرار می گیرد. زاده كمند درباره صدور كارت هوشمند معافیت و پایان خدمت نیز گفت: از ابتدای سه ماهه چهارم ابتدا به صدور كارت هوشمند اقدام شد كه نخستین سری آن را برای مشمولان و واجدان شرایط سه فرزند خدمت كرده پیش بینی كردیم. وی خاطرنشان كرد: با توجه به حجم بالای این گونه مشمولان از آنجا كه صدور كارت به صورت دستی دست كم 8 ماه زمان می برد صدور كارت هوشمند را ابتدا برای این گروه آغاز كردیم و امیدواریم در دو ماهه آغازین صدور كارت، كارت بیش از 260 هزار نفر كه واجد شرایط معافیت سه فرزند خدمت كرده بودند آماده و به آنان تحویل داده شود. رئیس سازمان وظیفه عمومی ناجا درباره كاهش خدمت سربازی نیز گفت: طبق قانون جدید مواردی پیش بینی شده كه این در مجلس شورای اسلامی تصویب شده است اما هنوز به تایید شورای نگهبان نرسیده است كه پس از تائید و ابلاغ به نیروهای مسلح از روز ابلاغ، تاریخ و زمان خدمت سربازی برمبنای قانون جدید خواهد بود. سردار زاده كمند یادآور شد: در صورت تصویب این قانون جدید، مدت خدمت 24 ماه است كه به تناسب مقطع تحصیلی به ازای هر مقطع 2 ماه كسر از خدمت خواهیم داشت.2009.10.13حذف سربازی
سرگرداني‌گرفتن كارت پايان‌خدمتنمایش

صف سربازاناز ابتداي مردادماه امسال براساس اعلام سازمان وظيفه عمومي ناجا قرار شد، صدور كارت‌هاي پايان خدمت به شكل متمركز و يكپارچه تنها از سوي اين سازمان صادر شود. هدف از اجراي اين طرح، از سوي سردار محمدجواد زاده‌كمند، رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا يكنواخت شدن كارت‌هاي پايان خدمت، افزايش ضريب امنيت و اطمينان كارت‌ها و جلوگيري از هر گونه جعل و سوءاستفاده از آن اعلام شد. آنچه به عنوان جلوگيري از هر نوع جعل عنوان شد در واقع به نوعي به اين موضوع برمي‌گشت كه به گفته زاده‌كمند 15 باند و 344 مجرم و متخلف درخصوص مدارك جعلي پايان خدمت در سال گذشته متلاشي و دستگير شده بودند. كساني كه خدمت وظيفه عمومي را به پايان رسانده و با تاخير دريافت كارت مواجه هستند، اكنون مي‌گويند برنامه‌هاي كاري يا زندگيشان با اين تاخير دچار مشكل شده است. كارت‌هاي موقت بدون استفاده

2009.10.06حذف سربازی
افزايش حقوق سربازان: دست‌کم یک سال طول می‌کشد تا قانون جدید تصویب و ابلاغ شود.نمایشبراز تردید کرده که به علت بار مالی ناشی از این افزایش حقوق، دولت این افزایش حقوق را تصویب کند.می‌تواند از دوره‌ای اجباری از زندگی شهروندان مذکر ایرانی دفاع کند که نفس این دو سال دوری از چرخه عادی زندگی، به‌هرحال از سوی کمتر کسی مورد استقبال قرار می‌گیرد.2009.08.27حذف سربازی
آش شله قلمکار: پاسخ رييس سازمان وظيفه نيروي انتظامي به پرسش ها و ابهامات در باره خدمت سربازي و مصوباتي كه در باره آن به اجرا درخواهد آمدنمایش

ردیف سربازان 

2009.08.21حذف سربازی
آش شله قلمکار: معافیت مشروط سومین پسر - مجلس شورای اسلامی تصویب کرد: یکی از فرزندان خانواده ای که دو برادر دیگر خدمت وظیفه را انجام داده باشند از انجام دادن خدمت دوره ضرورت معاف می شود.نمایشنمایندگان مجلس شورای اسلامی با بررسی بخش کفالت طرح اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1363، ماده 44 این قانون درباره کفالت را اصلاح کردند.2009.08.11حذف سربازی
طرح اصلاح قانون وظیفه ‌عمومی اصلاح شد: فرمول‌های پیچیدهء جدید، انواع مواد و تبصره‌ها و استثنائاتنمایشمشمولین و كاركنان وظیفه‌ای كه به عنوان پایور(نظامی و كارمند) به استخدام نیروهای مسلح در می‌آیند، ناطق بد آب و هوا، مناطق مرزی و مناطق محروم كه با تشخیص ستاد كل تعیین خواهد شد، متخلفین از مقررات این ماده به محاكم قضایی معرفی خواهند شد، فرادی كه اعم از مشمول و غیر مشمول ك با طی دوره دانشكده‌ها و آموزشگاه‌های نظامی و انتظامی برای خدمت در كادر ثابت استخدام شوند و ... 2009.07.30حذف سربازی
پاسخ سازمان وظيفه عمومي ناجا به 30 سؤال درباره معافيت يك فرزند از خانواده‌اي كه 3 فرزند آنها خدمت دوره ضرورت را انجام داده‌اند!نمایش

سربازان به خطسه شنبه 19 خرداد 1388 - روزنامهء هموطن سلام

2009.06.09حذف سربازی
صفحه 1 از 2اولين   قبلی   [1]  2  بعدی   آخرين